ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის მორფოლოგიის ინსტიტუტის 80 წლისთავი მნიშვნელოვანი თარიღია არა მხოლოდ ქართული სამედიცინო და ბიოლოგიური მეცნიერებისთვის, არამედ იმ ადამიანებისა და თაობებისთვისაც, რომლებმაც ამ ინსტიტუტის ისტორია შექმნეს და მისი ცოდნა მომავალს გადასცეს.

80 წელი მხოლოდ კალენდარული თარიღი არ არის. ეს არის სამეცნიერო სკოლა, პროფესიული გამოცდილება, კვლევა, პასუხისმგებლობა და თაობათა მიერ შექმნილი მემკვიდრეობა.

საქართველოს ქალთა საბჭოსთვის ამ თარიღს კიდევ ერთი განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს — მორფოლოგიის ინსტიტუტის ისტორიასთან დაკავშირებულია აკადემიკოს ნინო ჯავახიშვილის სახელიც, რომლის პიროვნებაში მეცნიერისა და საზოგადო მოღვაწის ორი მიმართულება განსაკუთრებული სიმტკიცით ერთიანდებოდა. ნინო ჯავახიშვილის საქმიანობის ამ მხარის გააზრება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია დღეს. 1945 წლის ნოემბერში იგი პარიზში ქალთა საერთაშორისო დემოკრატიულ, ანტიფაშისტურ კონგრესში მონაწილეობდა. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ მან ქალთა კომიტეტი დააარსა და მის თავმჯდომარედ აირჩიეს.

ამ ფაქტში ჩანს მისი მოღვაწეობის მნიშვნელოვანი პრინციპი: მეცნიერება და საზოგადოებრივი პასუხისმგებლობა მისთვის ერთმანეთისგან განცალკევებული არ ყოფილა. იგი იყო მეცნიერი და ექიმი, ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, მაგრამ, ამავე დროს, საზოგადოებრივი ცხოვრების აქტიური მონაწილე. სწორედ ამ ისტორიულ გამოცდილებას უკავშირდება საქართველოს ქალთა საბჭოს დღევანდელი ხედვაც.

საქართველოს ქალთა საბჭო 1995 წლიდან დამოუკიდებელი საზოგადოებრივი ორგანიზაციის სახით აგრძელებს საქმიანობას. ორგანიზაციისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ქალთა საზოგადოებრივი საქმიანობის ისტორიის კვლევა, სხვადასხვა თაობის გამოცდილების თავმოყრა და მისი მომავალი თაობებისთვის გადაცემა.

2019 წელს ეს საზოგადოებრივი გამოცდილება არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სტატუსით იქნა აღიარებული. ამ აღიარებას საქართველოს ქალთა საბჭო მხოლოდ წარსულის დაფიქსირებად არ განიხილავს. მისი მნიშვნელობა სწორედ იმაშია, რომ საზოგადოებრივი გამოცდილება ცოცხალი პროცესი გახდეს — გამოცდილება, რომელიც თაობიდან თაობას გადაეცემა და ახალ პირობებში ახალ ფორმას იძენს.

ამ თვალსაზრისით, საქართველოს ქალთა საბჭოსა და მორფოლოგიის ინსტიტუტის დღევანდელი თანამშრომლობა ბუნებრივ გაგრძელებად წარმოჩნდება. ერთი მხრივ, გვაქვს სამეცნიერო მემკვიდრეობა, რომელიც რვა ათწლეულის განმავლობაში შეიქმნა; მეორე მხრივ — საზოგადოებრივი გამოცდილება, რომლის შენარჩუნებასა და მომავალში გადაცემას საქართველოს ქალთა საბჭო თავის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ამოცანად მიიჩნევს.

ამ თანამშრომლობაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს პროფესორ დიმიტრი კორძაიას მხარდაჭერასა და ჩართულობას. საქართველოს ქალთა საბჭო მას მადლობას უხდის ნაყოფიერი ინსტიტუციური თანამშრომლობისა და საბჭოს ინიციატივების მხარდაჭერისთვის.

მადლიერებით აღინიშნება აგრეთვე მანანა კაკაბაძის მრავალწლიანი სამეცნიერო საქმიანობა და მისი წვლილი მორფოლოგიის ინსტიტუტის განვითარებაში.

ამ კონტექსტში საქართველოს ქალთა საბჭო აფუძნებს სახელობითი სიგელის პრაქტიკას. მისი პირველი გადაცემა დაკავშირებულია აკადემიკოს ნინო ჯავახიშვილის სახელთან და გადაეცემა მის დისშვილს, ქალბატონ მაკა მაჭავარიანს, რომელმაც მისი ცხოვრების ბოლო პერიოდში მასზე ზრუნვა იკისრა და მისი ხსოვნის შენარჩუნებას ემსახურებოდა.

ეს სიგელი არ არის ერთჯერადი სამახსოვრო აღნიშვნა. იგი წარმოადგენს საქართველოს ქალთა საბჭოს მიერ შექმნილ ინსტიტუციურ აღიარებას, რომლის კონცეფცია და გაცემის წესი ცალკე დოკუმენტით განისაზღვრება. მომავალ წლებში სიგელი შეიძლება გადაეცეს იმ პირებსა და ინსტიტუციებს, რომლებიც შესაბამისი კრიტერიუმებით განსაკუთრებულ წვლილს შეიტანენ მეცნიერებაში, განათლებაში, საზოგადოებრივ საქმიანობაში ან გამოცდილების მომავალ თაობაში გადაცემაში.

ამავე კონცეფციის ფარგლებში სახელობითი სიგელი გადაეცემა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს და ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის მორფოლოგიის ინსტიტუტს.

უნივერსიტეტისთვის ეს აღიარება უკავშირდება არა მხოლოდ დღევანდელი კონფერენციის მასპინძლობას, არამედ მომავალ თანამშრომლობასაც — გამორჩეული სტუდენტების, ახალგაზრდა მკვლევრების, პროფესორ-მასწავლებლებისა და მეცნიერ ქალთა გამოვლენას და საქართველოს ქალთა საბჭოსთვის იმ კანდიდატების წარდგენას, რომელთა ღვაწლიც სახელობითი აღიარების ღირსი იქნება.

მორფოლოგიის ინსტიტუტისთვის სიგელი გამოხატავს პატივისცემას იმ სამეცნიერო მემკვიდრეობისადმი, რომელთანაც ნინო ჯავახიშვილის სახელია დაკავშირებული და რომელსაც ინსტიტუტი დღეს აგრძელებს.

მემკვიდრეობა, რომელიც მომავალში უნდა გაგრძელდეს

საქართველოს ქალთა საბჭოსთვის დღეს ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი სწორედ აქ იწყება: როგორ უნდა გადავიდეს დაგროვილი გამოცდილება მომავალ თაობაში? პასუხი, რომელსაც საბჭო თანდათან პრაქტიკულ მოდელად აყალიბებს, ასეთია: ახალგაზრდა ქალები უნდა იყვნენ მოქმედი და აღმასრულებელი ძალა, ხოლო გამოცდილების მქონე ქალებმა უნდა შეინარჩუნონ მრჩევლისა და გამოცდილების გადამცემი როლი. ეს არ არის თაობათა დაპირისპირება და არც ერთი თაობის მეორით ჩანაცვლება. პირიქით — ეს არის მემკვიდრეობის გადაცემის მოდელი.

19 სექტემბერს საქართველოს ქალთა საბჭოს მიერ ჩატარებულ ღონისძიებაზე ეს იდეა უკვე გამოიკვეთა, როგორც მომავლის პრაქტიკული ხედვა. ამიტომ 2019 წელს აღიარებული საზოგადოებრივი გამოცდილება ჩვენთვის მუზეუმში შენახული წარსული არ არის. იგი ცოცხალი მემკვიდრეობაა — ახალი ადამიანებით, ახალი პასუხისმგებლობითა და ახალი საქმიანობით.

წარსულის პატივისცემა მხოლოდ მისი გახსენება არ არის — მისი ნამდვილი პატივისცემაა საუკეთესო გამოცდილების მომავალში გადატანა.

ხმა წარსულიდან, აწმყოს გავლით — მომავლისაკენ.

საქართველოს ქალთა საბჭო
აღმასრულებელი საბჭოს თავმჯდომარე
ქეთევან გაბრუაშვილი